Ders 5

Baget tutuşlarını parmakların bilek yardımıyla kuvvetlendirdiği bu tarz, eski davulcuların fazlaca rağbet ettiği bir tarzdır. Özellikle sol elin cradle (beşik gibi salama yapıldığı için) tutuş şekli cazcılarda çok fazla görülür. Geleneksel standart budur. Ancak son zamanlarda 2-ve 4 lerde sol el vuruşlarını çok fazlaca kullanan yeni tarz bateristler sağ ve sol ellerinin tutuşlarını eşit tarzda yaptıklarından olsa gerek match ismi verilen tarz yaygınlaşmıştır.





Bilekten çalışma tarzı tutuşta, bagetin tutuluşu hemen aynı, fakat vuruş şekli itibarıyla sağ elin üst kısmı havaya bakan tarzda bagetin istikameti de kola paralel duran şekilde olmalıdır. Yani sağ elinizi dizinizin üstüne koyup elinizi bilekten sallarsanız bahsedilen tutuş şeklini yakalamış olursunuz. Bu konuda en iyi örnekleri Dave Weckl’ın “A natural evolution” 1 videosunda veya çok önceki yıllarda piyasaya sürdüğü Back to Basis, The next step videolarından yararlanabilirsiniz. Özellikle ilk başlayanlar “Back to basis”i , sonra peşinden A natural evolution’u izlesin. Bu videoları edinmekte bir davul meraklısı için çok yarar var.
İzledikten sonra moraliniz bozulmasın, çünkü gördüğünüz davulcu yıllarını bu yolda çalışarak geçirmiş ve her türlü okul eğitimi almış bir kişi. Üstelik biraz da havasını atıyor. Atmasın mı?

Videolarda ders tarzı sunum yapan kişiler, bazı yerlerde çok basit ve anlaşılır örnekler sunmaktadır. Ancak, çoğunlukla hız ve gösteri tarzı örnekler olduğu için talebelerin ilk evrelerinde bu davulcuların yaptıkları sunumları tam olarak kavrayamamaları doğaldır. Bu nedenle basit örneklerden, bizim ilk derslerimizden bu yana anlattığımız, “çok yavaş’tan başlayarak öğrnilmesi gereken şeyleri kavramak ve giderek hızlandırmak” lazımdır.
Gelişen davulculuk, artık ellerle yapılan vuruşların ayaklarla yapılıp ellerde bambaşka süslemelerin ve özellikle hep reflekse dayalı kombinasyonların kullanıldığı bir evreye gelmiştir. Bu nedenle, derslerimizde refleks ağırlıklı kombinasyonların en basit temel örneklerini yazacağız. İleri seviyeler şimdilik bizim işimiz değil! Ayrıca, hep başından beri söylediğimiz gibi, örneklerimizi –hatta kendi yarattığınız örnekleri- bıkmadan usanmadan yüzlerce kez, binlerce kez yapmazsanız iyi bir davulcu olamazsınız.

Bazı meraklı arkadaşlarımızın, “Metodlu çalışmalarda hoca birşey yazmıyor, sadece RRLLRLRRLRLL veya LLLRLLLR gibi satır satır nota benzeri şey yazıyor” diyerek bazı metod yazarlarını eleştiriyor. Hatta bunu öne sürerek, metodun pek işe yaramadığını söylüyor. İşte bu çok yanlış arkadaşlar. Çünkü temel seviyede, nota öğreniminin yanında, ellerin ayakların refleks ve saymanın, tüm teknikleri elde etmenin ana noktası bu alıştırmaları yapmak ve ruhunun derinliklerine indirmekle oluyor. Siz, şu anda felaket derecede güzel davul çalan ünlülerin her fırsatta bu alıştırmaları yaptıklarını ve formlarını koruduklarını sakın aklınızdan çıkarmayın.

Ve kolayca anlaşılacağı üzere bu kombinasyonların sonu yok.... Ama temel olanları var!
Mesela RLRLRLRL (single stroke denilen tekli vuruşlar)
RRLLRRLL (doule stroke denilen çiftli vuruşlar)
RLRRLRLL (kombine edilmiş vuruşlar.) (Örneğimizdeki paradidle denilen vuruştur.)
Gibi temel olanlar, giderek 1001 türlü kombinasyon ortaya çıkarıyor.(1001 derken bu sayıda bitmiyor,,,,,)

Bizim yapmaya niyetli olduğumuz, temel noktaları en basit yoldan, en kolay tarzda, en verimli ve en kısa zamanda yaptırabilmek ve sizi ileri seviyedeki hocalarınıza taşıyabilmek.
Tabiatıyla, biz metod notlarımıza bazı temel ritmleri de koyarak öğrenmenin basit meyvalarını da bir an önce size sunmaya çalışıyoruz-ki böylece sıkıcı olmadan izlenme olabilsin.

Hazır ritm demişken hemen sekizlik notalarla birşeyler yazalım. İki el-iki ayak çalışma yapalım.




Bu örneği daha önce vermiştik. Biraz daha geliştirecek olursak:


Aşağıdaki örnekte yapılanlar yazıyla şöyledir. Sekizlik notalarla gidildiğine göre dörtlük olanlar kendi sıralarında gösteriliyor. En üstte sağ el zilde, ortada sol el trampette, en altta sağ ve sol ayak; davul ile Hi-Hat’te.



Bu ritmin karşılığı olan refleks ve kuvvetlendirme çalışması

RRLR RRLR RRLR RRLR sekizlik çalışmaları gurubunda yapılmalıdır. Eş kuvvete erişebilmek için de tam tersi olan
LLRL LLRL LLRL LLRL çalışmasını yapmaz ve aynı hıza erişemezseniz, modern davulcu kapasitesine ulaşamazsınız. Bu nedenle, özellikle solu kuvvetlendirmek için hem ayak hem el için verilen alıştırmaları her iki uzuv için de yapmanızda yarar vardır. Aksi takdirde eksik kalan bir şeyler mutlaka ileride karşınıza çıkacaktır.

Şimdi bu yapılan metod çalışmasının notasına bakalım ve metodun ilerki çalışmalarda ne kadar lüzumlu ve faydalı olduğunu kendi kendimize soralım...





(örnek notada alttaki ek çizgisine karşılık gelen sol ayaktır. Aslında x işaretiyle portenin ikinci aralığında gösterilen sol ayak notası, bazı programlarda uygulanamadığı için örneğimizde bu şekilde gösterilmiştir.)

Elbette ki alıştırmalarda yapılan R-L veya L-R tarzı yazılmış çalışmalar, hep kazanılan tecrübeler üzerine yazılmış yol gösterici çalışmalardır. Mutlaka kazandırdığı bir şeyler vardır; bunu anlamaya çalışın.

Ders dışı bilgiler:
Yukarıda Dave Weckl’dan ve videolarından söz ettim, izleyin dedim. Ama Steve Smith ve Thomas Lang’den bahsetmedim. Çoğunuz büyük ihtimal bu davulcuları biliyorsunuzdur, ama bilmeyenler mutlaka bu üstadların ders videolarını izlesinler. Nereden bulunabileceği hakkında fazla bilgim yok ama bana ulaşacak olan bilgileri size bu notlarda veya site mesajlarıyla ulaştırmaya çalışacağım Bunun dışında Türkiyede bu konuda yapılan ve fazlaca duyulmamış olan veya duyulsa bile bulunamayan bazı ders-metod-video gösterimi tarzı bilgileri eğitiminize katkı olması açısından buradan duyurmaya çalışacağız.

Ders 6

AYAK ÇALIŞMALARI.

Ayak çalışmaları, geçmişteki davulculuğa bakıldığında, çok fazla çalışma gerektiren bir kimlik kazanmıştır. Fonksiyonları ve verdiği sesler oldukça artmış, hatta bazı parçalarda el ile sadece 4’lük ve 8’lik vuruşlar yapılırken ayaklar 8’lik 16’lık vuruşları yapar hale gelmiştir.
El ile ayak karşılıklı eşdeğer vuruşlar yaparak davul, ritm yerine melodi hakimiyeti olan bir enstruman havası kazanmıştır. Belki de günümüzde davul çalmayı öğrenme merakı bu tarzda gelişmesinden dolayı pek çok kişiye yansımaktadır.

Davul çalmada ayakların kullanım alanlarında da değişiklikler 1960 sonrası müziğiyle ortaya çıkmıştır. Önceleri sadece Hi-Hat denilen sol ayaktaki zil sistemi (eski adıyla kontrapedal-zil) günümüzde twin pedal veya double pedal denilen iki pedallı sistemin solunu kullandığı gibi bunun yanısıra clave pedal denilen ayrı bir pedal da kullanmaktadır.
Zamanın bazı müzik türleri bu pedalları ayrı ayrı ve birlikte kullanmayı gerektirmekte ve davulcuların bazıları başlıbaşına show ustası olmaktadırlar.

Bizim ders notlarımızda anlatacağımız klasik davul pedalları yani kick pedal ve hi-hat (yanında biraz da twin pedal ile çalışma sağlayabilecek ve davulcunun reflekslerini geliştirmek için kullanılan alıştırmalar) olacaktır.

Davulcuların bir kısmı ayak pedalını ayağının topuğunu yere basarak bir diğer kısmı da topuğu havada tutarak pedal kullanırlar. Klasik anlayış, topuğun yerde olmasıdır. Günümüzün müziğini yapan çoğu davulcu, topuk havada çalar. Keskin bir ayırım varmış gibi gözüken bu stil anlayışı aslında birbirinin içinde olması gereken bir hava atmacadan fazla birşey değildir. Çünkü bazı vuruşları yapmak için topuğun yerde olduğu durumlar olduğu gibi, havada olması gereken durumlar da vardır. Bu tartışma gibi durumu bir yana bırakırsak, ayağın sağa sola kaydırılarak kullanılması gereken ve hem topuk hem parmak taraflarını kullanarak sayma yapmak gibi değişik bir çok ihtiyaç ortaya çıkmakta ve gerektikçe hepsi kullanılmaktadır.


Aşağıda gördüğünüz ayaklar, sol ve sağ ayakların çalışmalarında ayakkabının yıldız resmi
Olan yerinde sanki bir pedal mili varmış gibi öne ve arkaya hareket edebilecek esnekliği kazanma çalışması yapmaktadır. Anlatmak gerekirse,




Sağ ayak, pedalın topuğuna basarken, Sol ayak ayağın ön kısmı-yani parmakları tarafına basmaktadır.
1 sayıp sağ ayak parmaklarınıpedala basar hale getirdiğmizde, aynı anda sol ayağımızın topuğu basılı hale gelecek ve hi-hat açılacaktır.(Zaten ritmde sayarken 1 deyince ayak pedalımızı vurmaya başlıyorduk)
Şimdi bu yaptığımız çalışmada 1-2-3-4’ü hep sağ ayakla yapmayıp bir sağ ayak, bir sol ayak tarzı (single) çalışacağımızı baştan söylemeyi unuttum. (Şimdi hatırlatmış oldum.)
İki (2) derken, sol ayak ön parmaklar hi-hat’i kapatıyormüş gibi basılırken sağ ayakta topuk üzerinde ve ön kısmı havaya kalkmış olacak. Demek ki iki harekette sağ ve sol ayaklar hacıyatmaz misali, aksi yönlerde iniş-kalkış yapıyorlar.

Siz bu hareketi, sıfırdan başlayabileceğiniz gibi, topuklar tamamen yerde olmak şartıyla Sağ-Sol pedalları vuruyormuş gibi çalışarak, daha sonra parmaklar yerdeyken sağ topuk sol topuk yere vurarak çalışma yaparak hazırlık safhasından sonra yapmayı deneyebilirsiniz.

Küçük punto harflerle anlattığım çalışmayı pedal olmadan zemin üzerinde yaptığınızda çıkan sesler sizi yanıltmasın....Çünkü ayağınızın ön ve arka tarafları zeminde ses verir ve bir turda 4 tane ses duyarsınız. Halbuki pedalda bunu yaptığınızda sağ ve sol ayağın pedal tokmağının sesi çıkacaktır.(veya bir pedal bir hi-hat zili sesi) Topuklardan çıkan ses sadece saymanıza ve ayak bileğinizin çalıştırılmasına yardımcı olacaktır.

Bahsettiğim çalışma devamlı yapılınca bir müddet sonra ayakta yorulma ve baldırlarda kasılma yapacaktır. Bu nedenle ara dinlenmeleri yapmak şartıyla yavaştan başlayıp hızlanın ve tekrar yavaşlayarak bitirin. Yorulma ölçunuzu zaten kendiniz tayin edeceksiniz.

Ayakla yapılacak çalışmaların hemen hepsi, el ile yaptığımız çalışmalara paraleldir.
Yani, single (tekli) vuruşlar; R-L-R-L...., double (çiftli) vuruşlar; RR-LL-RR-LL.....veya önceki derslerde bahsettiğimiz paradidle tarzı özel ve temel vuruşlar; örneğin
R-L-R-R-L-R-L-L....ve R-L-L-R ile R-L-R-L-R-L (altılama – üçleme anlatılacak) vuruşları ayak çalışmalarında da el çalışmalarındaki kadar geçerli ve önemlidir. Şimdi bunları tekrar notalarını yazmadan nasıl yapacağımıza R-L simgeleriyle bakalım... Vuruşları şimdilik temel nota değerimiz olan dörtlük nota kıymetinde düşünerek bir ölçüde 4 tane dörtlük nota olarak varsayıyoruz.
Ayak topuklarımız yerde, pedala ön ayak taban kısmıyla vuruş şeklinde çalışıyoruz.

Yukarıda ( R ) sağ ayakla başlangıç şeklinde verdiğim motifleri çalıştıktan sonra bunların tam tersi başlangıçla çalışmak da davulcunun görevleri arasındadır. Örneklemek gerekirse; R-L-R-L... çalışmasını yaparken bir dinlenme sonrası L-R-L-R...... şeklinde sol-sağ çalışmasını da yapmak şarttır. Bu çalışma, ileride, 8’lik ve 16’lık vuruşlarla yapacağımız etüdlerde Kontra vuruş denilen ve çoğunlukta olan siz rock ve diğer modern tarz davulcuların vazgeçemeyeceği vuruş ve aksan ihtiyaçlarını karşılayacaktır. Yukarıda sözünü ettiğim 5 çeşit basit temel çalışma –ki ileride bu temel çalışmaların sadece en temel ve en basitleri olduğunu anlayacaksınız- yeterince değer vererek çalışmanız gereken ve roll (tremola) yapabilecek kadar hızlı olmanız gerekecek çalışmalardır. Bu çalışmalar size, kuvvet, denge, senkronize vuruşlar, dayanıklılık ve reflekslerinizde hakimiyet kazandıracaktır.(kazandırmalıdır).

Çalışmalarınızı(ayak) yaparken, ellerinizle de aynı vuruşları yapmanızda yarar vardır(yapmalısınız). Önce yavaş tempoda, yani bizim bildiğimiz saniyede bir vuruşlarla başlasanız bile, artık çalışmalarını ilerletmiş arkadaşlar olarak bunu ikiye hatta dörde katlayacak hıza ulaşmanızda yarar vardır. Ancak başlangıçları yavaş hızda yaparak, artan hızlara ulaşıp tekrar yavaşlayan bir tempoda çalışmak yararlıdır.
Daha ilerki çalışmalarda, 8’lik ve 16’lıkları da aynı nota ölçülerinde kullandığımız zaman, başlangıç hızını yavaş kullanacağız-ki 8’lik ve 16’lıklara geçince katlanarak giden bu hızlanış sizi yormasın.....
Şimdi yukarıda vermiş olduğumuz örnekleri, notasını yazmadan, 4’lük vuruşlar kullandığımız varsayımıyla tekrar alıyor ve aksanları hakkında notlarımıza devam ediyoruz.




Yukarıda verilen aksanlı çalışmaları hem el hem ayak birlikte, yavaş yavaş başlayarak yapın. Alıştıkça hızlanın. Aksanları yaparken diğer vuruşları “Gölge” vuruş olarak yapın. Kuvvetlice yapılan “aksanlı” vuruşun yanında pek az kuvvetle vurularak-hatta vuruş yapmadan yapıyormuş gibi yapılan vuruşlara gölge vuruş deniliyor. Bu arada bunu da öğrenmiş oluyoruz. Ama siz önce normal vuruşlarla aksanlıları tam yerine oturtturun. El ile ayak vuruşlarınızı mutlaka senkronize, yani aynı zamanda vuruş yaparak gerçekleştirip iyicene kavrayın. Hatta beyninize iyicene kazıyın, sonra gölge vuruşlar kendiliğinden ortaya çıkacaktır, hiç merak etmeyin...
Yukarıdaki birinci temel (single-tekli) vuruşun tam tersi olan çalışmalarınızı aşağıda gösteriyorum. Bunları da sizin yaratıcı düşüncenizi kullanarak aksanlandırmanızı ve o şekilde etüt yapmanızı istiyorum. Bir tiyo olarak, yukarıdaki aksanları kullanın diyorum. Ama nota kağıdınızı alıp yukarıdaki simgesel çalışmayı 4’lük notalarla yazmayı ve uygun gelecek aksan yerlerini belirleyip yazmanız iyi olur. Kendi yazdığınız notaları çalışmanız da size bir şey katacaktır, bunu unutmayınız.



Yukarıda söylediklerimin örneğini bir tanesi için yazıyorum.Siz kendinize göre devamını oluşturun. (El için trampet notası koymadım. Siz isterseniz yazın, ama davul notalarının sapları aşağıya bakar şekilde yapmalı ve trampet notasını da aynı hizada sapları yukarı gelecek şekilde oluşturmalısınız.)






Başlangıçta çok yavaş yapılması, aksanlı yerlerde biraz kuvvetli vurulması, çalışırken 1-2-3-4, 2-2-3-4, 3-2-3-4,........ gibi içinizden veya sesli olarak sayılması, hem el hem ayak birlikte çalışılması yaralıdır. (sadece ayak çalışmasını da tavsiye ediyoruz) Aksanlı vuruşların ölçü başı ve ortasında olması, bu ilk çalışmalarda size öğrenme kolaylığı sağlayacaktır. Daha sonraki değişik yerlerde kullanılan aksanlı vuruşların öğretme amacı farklıdır. Ancak bu ölçü başı aksanıyla, sayma sisteminizi iyi geliştirebilirseniz sonraki aksanların çalışmasında kontra düşme tehlikesinden korunabilirsiniz. Bu nedenle, farklı zamanlarda ve tekrarlı olarak çalışmanızda yarar vardır.
Çalışırken hep yavaş başlayıp, senkronize olarak el ve ayak vuruşlarını tam anında yapmayı dikkate alın. Çalışma devam ederkenmesela 4 ölçüden itibaren hızınızı 4’erlik ölçülerde arttırın. Hız ve dayanıklılığınızın tesbiti için, ilerleyen seviyelerde kendinizi zorlayın. Ancak ağrı yaratacak ve sizi incitecek durumlarda kendinizi kollayın. Güzel ve bozmadan yaptığınız hız sınırına geldiğinizde gene tedrici olarak yavaşlama yapın ve sonunda, başladığınız yavaş tempoya gelin. Bu söylediklerim, senkronize çalışmayı, dayanıklılığı va el ayak bileklerini ve kaslarınızı belli dercelerde geliştirir. Tempo çalışması için hızlanıp yavaşlama sakıncalıdır; bunu, alıştıkça gelişen beceriniz doğrultusunda metronom gibi yardımcı bir aletle çalışarak olması gereken düzene sokacaksınız.




Aksanlı vuruşlar 2 ve 4’lerde çalışmayı da aynı düşünceden hareketle yapın. Dikkat ederseniz her çalışmanın kendine özgü ritmlerle bağlantısı olduğunu farkedeceksiniz.


Özel not: Single stroke çalışmalarında bilekten çalışın, ön kol hareketi yapmayın. Aksanlı vuruşlarda bagete kuvvet veren 3-4-5.nci parmaklarınız (orta parmak ve yüzük parmağı-biraz da serçe parmak) olmalıdır. Ellerinizin ve bileklerinizin hareketi sağlı sollu, biri inerken diğeri aynı mesafede yukarı kalkar şekilde ve çok dengeli olmalıdır. Buradaki estetik, tekniğiniz için önemlidir. Daha ileride, bilek ve kol hareketleriyle (parmaklar dahil) bir harekette iki-hatta üç vuruşun yapılmasını sağlayan sekme-sektirme (rebound) kavramını gördüğümüzde şimdiki çalışmalarımızın faydalarını hatırlayacağız.



Davulda kullanımı çok olan bu vuruş şekli “an-ne - ba-ba” deyimiyle isimlendiriliyordu. Tremolo çekerken kullanılan tekniğin temeli olan double vuruşların son noktası “buzz” denilen ve ellerle bageti derinin üzerinde sıkıştıracak şekilde sektirme işlemidir. Buna erişmek için çok düzenli çiftli vuruş çalışmak gerekir.

Derslerde bir sayfa içinde veya birkaç sayfada bitirebildiğimiz bu vuruş şekillerini 20 yıllık davulcuların bile her gün ders ve etüd olarak çalıştıklarını söylemek fazla abartı değildir, inanın. Bu nedenle, tekrar tekrar çalışmaktan hiç vazgeçmeyin.

Yukarıdaki örnekte 1 ve 3’lerde aksan verilmiştir. Ama siz ilk alıştırmalarınızda veya zaman içindeki ısınma çalışmalarınızda hiç aksansı olarak çok düz ses ve kuvvette de çalışın. Böylece tremolo kabiliyetiniz de gelişir. 2004 Eurovision Müzik yarışmasında Athena Grubuyla Doğaç Titiz’in girişte yaptığı o güzelliği hatırlasanıza.


Şimdi aksanımızı ikinci ve dördüncü vuruşlara kaydıralım.....

Durun bakayım!.... Siz anladığım kadarıyla yeterli etüd yapmadan daldan dala atlıyorsunuz galiba.....
Üstteki mezür başı (ölçü başı) vuruşları yeterince yaptığınızı mı zannediyorsunuz? Ben pek sanmıyorum.
Ben de metodla çalışırken bu tarz gidiyordum.....Aradan 35 sene geçti, gene buna benzer uyanıklık sandığım şekilde yeni örneğe atlıyorum.... Sonra farkedip edepli bir şekilde çalışmaya başlıyorum. Tempo hızımı iyi bir noktaya getirene kadar bunu inatla sürdürüyorum. Yavaşlayıp hızlanıyorum. Bir müddet dinlenip tekrar deniyorum. Ertesi gün yeniden, yeniden, yeniden.... Başka türlü olmaz arkadaşlar; kendinizi kandıramazsınız. Kandırırsanız da günler-aylar hatta yıllar sonra tekrar yeniden başlarsınız.
Ama ben davul harici iş yaparken de, mesela televizyon seyrederken de parmak uçlarımla-beynimde sayarak veya hayal ederek de çözmek istediğim vuruşlara çalışıyorum. Size de tavsiye ederim.
(Daldan dala da uçmayın; işin özeti bu!.)





Bu çalışma kontra vuruşlara, metal tarzı çalışacak arkadaşlara çok faydalı olacaktır.